(Theo HoahoctroOnline - đăng ngày 30/12/2009)

ĐH Đại Nam: " Đảo ngược quy trình để quản trị chất lượng theo yêu cầu Doanh nghiệp "

Làm sao để đào tạo thật nhiều sinh viên giỏi, năng động, thực chất và được doanh nghiệp tuyển dụng ưu ái?

Nhiều năm qua, giáo dục đại học của Việt Nam do chậm đổi mới dẫn tới những bất cập lớn cho sự phát triển của nền kinh tế - xã hội.

Bất cập lớn nhất là: đào tạo xa vời với thực tiễn, là sự “ lệch pha” giữa “Cung - Cầu” giữa  nguồn nhân lực về số lượng và chất lượng đối với nhu cầu nền kinh tế nước ta đang đòi hỏi để phát triển nhanh và bền vững.

Sự mất cân đối  “ Cung - Cầu ” này đang được thể hiện rõ:

Nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh và đặc biệt là bùng nổ từ khi Việt Nam vào WTO cuối năm 2006. Các doanh nghiệp ở các ngành đi đầu vào hội nhập như Tài chính, Ngân hàng, Bảo hiểm, Kế toán - kiểm toán, Bất động sản… phải chịu áp lực phát triển nóng nhằm nâng cao vị thế cạnh tranh với các công ty nước ngoài đã không có đủ nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu.

Vì thế các doanh nghiệp phải giành giật lẫn nhau nguồn nhân lực có chất lượng trong nước.

Đang có sự “ lệch pha” giữa “Cung - Cầu” nguồn nhân lực trẻ. Ảnh minh họa: Trọng Tài

Hệ quả là, họ phải trả lương rất cao, vượt xa  năng lực thật sự của người lao động mà vẫn thiếu người làm được việc. Trong cơ cấu chi phí hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam, chi phí tiền lương hiện chiếm cao tới 40%, thậm chí có doanh nghiệp chiếm đến 50% (kể từ 2006 đến nay).

Hiện tại chi phí lương, chi phí cho đào tạo lại và đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cộng với hạ tầng giao thông yếu kém, chi phí thủ tục hành chính nhiêu khê làm cho chi phí cho sản xuất - dịch vụ quá lớn ở các doanh nghiệp Việt Nam.

Tình trạng này nếu kéo dài, khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam sẽ yếu dần so với các đối thủ nước ngoài. Hậu quả dẫn đến nguy cơ các doanh nghiệp  nước ngoài cũng không mặn mà đầu tư tại Việt Nam do không còn tìm thấy lợi thế về nguồn nhân công giá rẻ.

Trong khi đó, hàng trăm nghìn cử nhân tốt nghiệp các trường đại học trong nước (thậm chí đúng chuyên ngành đào tạo và nhu cầu tuyển dụng rất lớn) vẫn ở tình trạng vừa “thất nghiệp nổi” (không có việc làm) vừa “thất nghiệp chìm” (đang làm việc không đúng chuyên ngành được đào tạo với mức lương thấp) do không đáp ứng yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Quan sát “Quy trình” đang áp dụng ở các trường đại học nước ta để đào tạo nguồn nhân lực cung cấp cho xã hội từ hàng chục năm qua là : Xác định các ngành-nghề cần đào tạo, thời gian đào tạo ở nhà trường xây dựng kết cấu các môn học, số học trình cần có cho từng ngành nghề cụ thể biên soạn giáo trình Đào tạo sinh viên thành cử nhân, kỹ sư chuyên ngành đưa ra cho xã hội tuyển dụng.

Sẽ không có gì bất cập trong “quy trình đào tạo truyền thống” ở trên nếu chúng ta thường xuyên nghiên cứu để điều chỉnh kết cấu các môn học cũng như nội dung các môn học cho từng ngành nghề phù hợp với thực tiễn phát triển của KHKT và đòi hỏi của nền kinh tế. Tuy nhiên, hàng chục năm qua chúng ta đã không kịp làm như vậy.

Nhận thức được vấn đề này, từ cuối năm 2007 Đại học Đại Nam - Hà Nội (ĐHĐN) đã sớm tiến hành nghiên cứu và đưa ra giải pháp đột phá để đào tạo sinh viên của mình đáp ứng đòi hỏi của xã hội. “Đảo ngược quy trình” là phương pháp để Nhà trường xây dựng mô hình đào tạo cho tất cả sinh viên của ĐHĐN, được tiến hành theo nguyên tắc: Lấy yêu cầu thực tế về chất lượng và số lượng tại các doanh nghiệp có các ngành nghề đang đào tạo tại ĐHĐN để xây dựng quy trình đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu đó của các doanh nghiệp.

TS. Lê Đắc Sơn - Chủ tịch Trường ĐH Đại Nam

Quy trình của Đại Học Đại Nam gồm 5 bước sau:

Bước 1: Khảo sát, điều tra và đưa ra dự báo nhu cầu lao động từ nay đến 2015 và 2020 của các doanh nghiệp hoạt động ở các lĩnh vực sau : Tài chính - Ngân hàng;  Kế toán - Kiểm toán; Chứng khoán; Bảo hiểm; Công nghệ thông tin; Quản trị kinh doanh; Quan hệ công chúng và truyền thông; Quản lí dự án bất động sản vv... Trên cơ sở dự báo, ĐHĐN xác định số lượng sinh viên hàng năm sẽ đào tạo cho các ngành nêu trên.

Bước 2: Xác định các tiêu chí của người tuyển dụng nhân viên mới được đào tạo từ các trường Đại học đối với các ngành và các chuyên ngành cụ thể (chính các doanh nghiệp tuyển dụng lao động cung cấp cho ĐHĐN các tiêu chí tuyển dụng).

Ví dụ: Đối với ngành Ngân hàng - chuyên ngành Tín dụng. Xác định được cụ thể về yêu cầu tuyển dụng của các Ngân hàng gồm: Trình độ tiếng Anh TOIEC; Khả năng am hiểu  kĩ năng mềm; Khả năng sử dụng thành thạo tin học ngân hàng; Các môn học lí thuyết về Tài chính- Tiền tệ; Nắm bắt lí thuyết và thực hành thực tế công việc tín dụng vv…

Bước 3: Trên cơ sở bước 2, xác định số lượng cụ thể các môn học cho sinh viên các ngành và chuyên ngành. Xác định số học trình các môn học (bao gồm các môn học bắt buộc trong chương trình của bộ GD- ĐT quy định).

Bước 4: Xây dựng nội dung các môn học, tiến hành viết giáo trình cho các chuyên ngành (một số chuyên ngành có thể mua chương trình của nước ngoài, số còn lại thuê các giảng viên giỏi có nhiều năm kinh nghiệm làm việc thực tế biên soạn). Đồng thời trong bước này, ĐHĐN tiến hành đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ cho quá trình dạy và học. Đặc biệt là các mô hình tạo môi trường cho sinh viên học tiếp cận với thực tế đang diễn ra ở doanh nghiệp.

Ví dụ: Đối với ngành Ngân hàng, để sinh viên được làm việc như đang làm thật tại các Ngân hàng, ĐHĐN đầu tư xây dựng “Ngân hàng mô phỏng” tại Trường với tên gọi “Ngân hàng Đại Nam”. Sinh viên ngành Ngân hàng sẽ học và thực hành như trong môi trường thực tế tại các Ngân hàng Thương mại qua tất cả các thao tác nghiệp vụ từ các Modul như : kế toán giao dịch (nhận tiền gửi tiết kiệm, nhận thanh toán, chuyển tiền…), quản lí tín dụng, thanh toán quốc tế và tài trợ xuất nhập khẩu, kinh doanh tiền tệ vv…. tất cả sinh viên ngành Ngân hàng của

Nhà trường được các giảng viên là các chuyên gia giỏi được mời đến từ các Ngân hàng Thương mại trực tiếp hướng dẫn sinh viên trên Ngân hàng mô phỏng của ĐHĐN, do đó ra trường các em có kiến thức làm việc được ngay mà không phải mất tới 6 tháng để học việc từ đầu.

Bước 5: Tuyển dụng bổ sung đội ngũ giảng viên cơ hữu và giảng viên thỉnh giảng từ các doanh nghiệp. Đối với giảng viên hiện tại của Trường bắt buộc phải đi làm việc thực tế tại các doanh nghiệp (mỗi năm 2 tháng). Đội ngũ giảng viên am hiểu lí thuyết và thực tiễn sẽ quyết định cho việc thực hiện quy trình đào tạo có chất lượng theo yêu cầu đề ra của Nhà trường.

Để thực hiện hoàn chỉnh quy trình 5 bước nêu trên là cả một quá trình 2 tới 3 năm vừa làm vừa điều chỉnh kiến thức giảng dạy cho sinh viên cập nhật kiến thức thực tế.

Ngoài ra, Trường ĐH Đại Nam tuyển dụng nhóm chuyên gia cao cấp tư vấn thường xuyên cho Nhà trường để cập nhật kịp thời yêu cầu  của các nhà tuyển dụng đối với sinh viên ra trường.

Các cử nhân và kĩ sư của ĐHĐN ra trường có 4 đặc trưng cơ bản sau:

1. Có kiến thức chuyên môn gắn liền với thực tiễn (Vừa học lí thuyết vừa được làm thực tế tại Nhà trường và tại các doanh nghiệp gắn kết với Trường như: các Ngân hàng Thương mại, các công ty kiểm toán, công ty bất động sản vv…).

2. Có kĩ năng làm việc cá nhân, làm việc nhóm, khả năng giao tiếp ứng xử trong kinh doanh tốt (Được học 10 kĩ năng mềm cơ bản nhất tại Trường).

3. Có trình độ tiếng Anh đáp ứng đòi hỏi cho công việc, cho học tập nâng cao (Đạt TOIEC 450-500 điểm). Đủ trình độ phát triển giao lưu quốc tế và học nâng cao ở nước ngoài.

4. Có bản lĩnh kinh doanh để phát triển nghề nghiệp và đóng góp cho xã hội (được họcTư duy kinh doanh, tư duy khởi sự doanh nghiệp thành công do các doanh nhân thành đạt ở Việt Nam trực tiếp giảng dạy và thảo luận)

Đây là mô hình áp dụng tại trường Đại Học Đại Nam - Hà nội (ĐHĐN) để đào tạo sinh viên các ngành Kinh tế - Quản lí - Quản trị kinh doanh của Nhà trường.

Với cách làm “đảo ngược quy trình” đã nêu phần trên, ĐHĐN sẽ đào tạo ra những cử nhân có khả năng đáp ứng với yêu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp Việt nam cũng như các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Các cử nhân theo chương trình đào tạo của Nhà trường tốt nghiệp sẽ làm việc được ngay, các doanh nghiệp không phải chi phí tiền bạc và thời gian đào tạo lại.

Có thể thấy rằng, trong bối cảnh của nước ta hiện nay, việc đòi hỏi về chất lượng lao động của các doanh nghiệp ngày càng cấp bách đặt ra một thách thức lớn cho ngành giáo dục và đào tạo của chúng ta. Để làm được trọng trách này với quốc gia, mong muốn Chính phủ nhìn nhận và có chính sách đột phá cho các trường đại học trong một vài năm tới.

Thuỷ Ngân - hoahoctro.vn